Dzięki nauce możemy poznawać piękno i odkryć tajemnice przyrody. Uważna obserwacja i eksperymentowanie pozwalają nam pogłębić swoje zrozumienie tego, jak funkcjonuje świat oraz rozwikływać zagadki związane z jego skomplikowaną naturą: poczynając od kosmicznego bezkresu, na mocy maleńkiego atomu skończywszy.  Wiedza naukowa od wieków wpływa na rozwój i odpowiada za cywilizacyjny postęp ludzkości. Przełomy, jakich na przestrzeni wieków dokonano w nauce wytyczyły nowe ścieżki i przyniosły poprawę warunków naszego życia.  

MAEA przyłączyła się więc do społeczności międzynarodowej, która 10 listopada 2014 obchodziła Światowy Dzień Pokoju i Rozwoju celebrując setki lat naukowych dociekań. Wspierając wybrany przez UNESCO motyw przewodni tegorocznych obchodów, którym była dobra edukacja w dziedzinie nauk ścisłych i przyrodniczych jako gwarant bezpiecznej przyszłości dla nas wszystkich, MAEA chciała podkreślić własny wkład w edukację publiczną i uwypuklić swoją rolę w budowaniu lepszej przyszłości i propagowaniu wiedzy naukowej w świecie. Jest to przecież jeden z najważniejszych, postawionych przed tegorocznymi obchodami celów. Przyjrzyjmy się najważniejszym, często zaskakującym przykładom działań MAEA, które wpłynęły na rozwój nauki.

Cztery w jednym: przełom w rozczytaniu genomu muszki owocówki

Pod koniec 2014 zespół złożony z pracowników FAO i MAEA odkrył, że cztery rodzaje szkodliwych muszek owocówek stanowiących zagrożenie biologiczne o zasięgu światowym to tak naprawdę jeden gatunek. To odkrycie jest kluczowe z punktu widzenia higieny, kwestii sanitarnych, handlu międzynarodowego, dezynsekcji i nauki w ogóle. Wiedza ta pozwala na bardziej precyzyjne wykorzystanie promieniowania jonizującego do masowej sterylizacji osobników płci męskiej (tzw. technika SIT) w celu zmniejszenia populacji szkodników i ograniczenia ich negatywnego wpływu na rozwój gospodarki rolnej na świecie.  

10354585_10152357713032062_7741867522499021619_n_500x244

Walka z epidemią: technologia narzędzi diagnostycznych w walce z wirusem Ebola

Od czasu odkrycia wirusa Eboli w 1976 roku, największa i najgroźniejsza epidemia zachorowań na gorączkę krwotoczną miała miejsce w 2014 roku i dotknęła kilku krajów Afryki Zachodniej. Wirus Eboli wywołuje poważną chorobę, która – jeśli nie jest właściwie leczona – często kończy się śmiercią. Najbardziej dotknięte epidemią są kraje ze słabo rozwiniętym systemem opieki zdrowotnej, które nie mają środków, aby zapewnić chorym dostęp do właściwego leczenia. Wczesne rozpoznanie zakażenia wirusem Eboli w połączeniu z odpowiednią opieką medyczną, podnosi szanse na przeżycie i pomaga ograniczyć rozprzestrzenianie się choroby poprzez wczesne izolowanie i leczenie chorych.

W odpowiedzi na apel Rady Bezpieczeństwa ONZ o wsparcie wspólnoty międzynarodowej oraz skierowaną do MAEA prośbę Sierra Leone, Agencja wdrożyła plan dostarczenia Sierra Leone i innym zagrożonym krajom technologii diagnostycznej, znanej jako RT-PCR i stanowiącej część wachlarza technologii jądrowych. RT-PCR pozwala wykryć wirusa Eboli już w kilka godzin po zakażeniu a to stanowczy postęp względem innych metod diagnostycznych, które wymagają co najmniej kilku dni. 

 11590_10152357713037062_5154492046862654595_n_500x253

Złamanie kodu: rozszyfrowanie genomu muchy tse-tse  

Wspólnym wysiłkiem zespołu FAO, ekspertów MAEA i ponad 140 innych naukowców z całego świata, udało się rozczytać sekwencję genomu muchy tse-tse – szkodnika, który jest źródłem skażenia żywności, a także przyczyną ciężkich chorób ludzi i zwierząt. Przełom ten oznacza skuteczne korzystanie z techniki SIT, czyli narzędzia stosującego promieniowanie jonizujące w celu masowej sterylizacji osobników męskich, które prowadzi do spadku populacji szkodnika i, w kilku przypadkach, usunięcia go ze środowiska Środkowej Afryki, w pasie pomiędzy Saharą a pustynią Kalahari.

 

10616520_10152357713102062_5259271727441061744_n_499x259

Zmiana klimatu: zrozumieć zawiłości z wykorzystaniem wiedzy o jądrze atomu

Oceany tworzą złożone ekosystemy. Pogorszenie ich stanu jest częściowo efektem globalnych zmian klimatycznych, które powodują zakwaszenie wód, wzrost temperatur oraz ekstrema pogodowe. Poprzez wspieranie wykorzystywania technologii jądrowych, takich jak analiza izotopowa,  MAEA pomaga światowej społeczności naukowej zrozumieć procesy zachodzące w środowisku naturalnym i zdobyć większą wiedzę o ich złożoności i współzależnościach. Wiedza ta może nam pomóc skuteczniej chronić środowisko naturalne i stawić czoła wyzwaniom związanym ze zmianami klimatycznymi, które wywierają wpływ na nas i na pokolenia, które po nas nastąpią.

63423_10152357713022062_7033206586343187399_n_498x280

Napromieniowanie żywności jako forma pomocy dla uchodźców, rolników i zwykłych konsumentów

Kiedy w 2013 roku lawina błotna zniszczyła indonezyjską wioskę, ponad 2000 osób zostało bez dachu nad głową i czystej, bezpiecznej żywności. W reakcji na tę tragedię, zespół FAO i MAEA, we współpracy z indonezyjskim dozorem jądrowym, wsparł projekt dostarczenia ofiarom tej tragedii gotowych posiłków o znanym im, lokalnym charakterze. Posiłki te wysterylizowano w celu zachowania pełnego bezpieczeństwa przy użyciu promieniowania jonizującego. Napromienienie żywności to proces polegający na wykorzystaniu promieniowania jonizującego do eliminacji wszelkich mikroorganizmów, które mogą zanieczyszczać daną porcję żywności. Nie powoduje on zmiany konsystencji, czy smaku produktów.  Dzięki tej technice można przewozić żywność oraz przechowywać ją w temperaturze pokojowej przez dłuższy czas i nie traci ona świeżości. Bezpieczniejsza żywność to dobra wiadomość dla chorych z osłabionym układem odpornościowym, którzy są łatwymi ofiarami zatruć pokarmowych. Co więcej, technikę napromienienia można zastosować wobec zbóż i innych form żywności w celu zatrzymania rozwoju i przenoszenia bakterii chorobotwórczych i innych szkodników. W taki właśnie sposób, może ona przyczynić się do poprawy warunków materialnych, w jakich funkcjonują rolnicy oraz podniesienia bezpieczeństwa żywności na całym świecie.

10378164_10152357713177062_732394515380434837_n_500x399

Chronić życie, jeść bezpiecznie: nowy rodzaj pszenicy w walce z grzybem Ug99

Kiedy zbiory pszenicy we Wschodniej Afryce i na Bliskim Wschodzie zaatakował Ug99, grzyb powodujący chorobę kłosów, zrozpaczeni rolnicy mogli jedynie patrzeć, jak ich pola niszczeją pod naporem szybko rozprzestrzeniającej się choroby i płakać za utraconym zarobkiem. Grzyb zniszczył ponad 37% zbiorów pszenicy a zagrożenie rosło. W obliczu potencjalnej epidemii, zespół FAO i MAEA, we współpracy z ponad 20 krajami członkowskimi Agencji wiedeńskiej, zareagował szybko i skutecznie hodując nową, odporną na Ug99 pszenicę. Było to możliwe dzięki wykorzystaniu maleńkich dawek promieniowania jonizującego, które powodowały kontrolowane i pożądane zmiany w genomie rośliny. Dzięki takim technikom i ich zastosowaniu w rolnictwie i genetyce, naukowcy mogą hodować nowe odmiany roślin, które następnie wykorzystuje się do poprawy jakości i wielkości upraw, które stają się odporne na suszę, zasolenie gleby i choroby. 

10300327_10152357713117062_6354224999724953507_n_495x245

Zagadki historii: badanie przeszłości i tajemnic sprzed lat z wykorzystaniem paleoradiologii

Badanie tajemnic mumii egipskich oraz odkrywanie zagadek ukrytych w przedmiotach sprzed wieków to zadania dla paleoradiologów, którzy wykorzystują promieniowanie jonizujące Ii pomagają rozświetlić mroki przeszłości i zaznajomić nas z tym, jak wyglądał świat setki i tysiące lat temu. Promieniowanie X, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny – specjaliści potrafią nie uszkadzając badanych przedmiotów, zebrać miliardy informacji i wskazówek na temat eksponatów i odkryć archeologicznych. Taki rodzaj badań pozwala nam uzyskać maksimum danych i cały wachlarz wiadomości o przeszłości gatunku ludzkiego, podczas gdy same obiekty tych badań pozostają nienaruszone.

 1458633_10152357713097062_7998332526350679696_n_500x239

 

Źródło: MAEA

Zdjęcia pochodzą ze strony: https://www.facebook.com/iaeaorg 

 
Share on FacebookTweet about this on TwitterGoogle+Print this page