page logo
Lise Meitner

Urodzona w Wiedniu fizyczka jądrowa, nazywana „matką bomby atomowej”, Kobieta Roku 1946 według tygodnika „Time”. Jako pierwsza wyjaśniła teoretycznie zjawisko rozbicia jądra atomowego, którego w 1938 r. dokonał Otto Hahn. Była córką żydowskiego prawnika, ale wychowywano ją w tradycji protestanckiej i w 1908 r. oficjalnie zmieniła wyznanie. Po ukończeniu szkoły miejskiej (płeć uniemożliwiała jej uczęszczanie do gimnazjum) opanowała samodzielnie materiał do matury, którą zdała w 1901 r., i rozpoczęła studia na Uniwersytecie w Wiedniu. Jako druga kobieta w historii tego uniwersytetu obroniła doktorat z fizyki w 1906 r. Po odmowie przyjęcia do laboratorium M. Skłodowskiej-Curie w Paryżu, podjęła pracę w Instytucie Fizyki Teoretycznej w Wiedniu. Już po roku wyjechała do Berlina, gdzie rozpoczęła współpracę z Otto Hahnem. Zanim w 1909 r. zezwolono kobietom na studiowanie, pracowała nieodpłatnie, a do instytutu musiała wchodzić tylnymi drzwiami. W 1909 r. z Hahnem prawidłowo zinterpretowali zjawisko rozpadu promieniotwórczego alfa, czyli emisji cząstki alfa z jądra atomu, w którym jądro atomu uzyskuje pęd o takiej samej wartości, co wyemitowana cząstka, lecz o przeciwnym zwrocie. Rok przed zakończeniem I wojny światowej odkryli nowy, względnie trwały izotop protaktynu 231. Zmianę jej sytuacji zawodowej przyniósł rok 1918, kiedy to została kierownikiem pracowni fizyczno-radiologicznej w Instytucie im. Cesarza Wilhelma, z odpowiednim do swojego stanowiska wynagrodzeniem. Po czterech latach zrobiła habilitację, uzyskując tym samym prawo do prowadzenia wykładów. W 1926 r. została profesorem nadzwyczajnym fizyki jądrowej na Uniwersytecie Berlińskim. Na mocy ustaw norymberskich pozbawiono ją w 1933 r. prawa nauczania, jednak badania wraz z Otto Hahnem prowadziła dalej – Instytut im. Cesarza Wilhelma nie był instytucją państwową. Po aneksji Austrii przez III Rzeszę w 1938 r. uciekła przez Holandię i Danię do Szwecji. Tam do 1946 r. prowadziła swoje badania w Instytucie Nobla. Od 1947 r. kierowała wydziałem fizyki jądrowej na Uniwersytecie Technicznym w Sztokholmie. Poza tym, wykładała także gościnnie w Stanach Zjednoczonych. W 1939 r. opublikowała artykuł, w którym opisała zjawisko rozszczepiania jądra atomowego uranu i na podstawie wzoru E=mc2 wyliczyła ilość uwalnianej w tym procesie energii, co stało się podstawą militarnego i pokojowego zastosowania tej reakcji. Jako pacyfistka z przekonania, odrzuciła amerykańskie propozycje pracy nad budową bomby atomowej w Stanach Zjednoczonych i w czasie wojny pozostała w Szwecji. W 1960 r. przeniosła się do swojego siostrzeńca Otto Frischa do Cambridge w Wielkiej Brytanii.

Share on FacebookTweet about this on TwitterGoogle+Print this page