page logo
Leó Szilárd

Węgierski fizyk i biolog molekularny, urodzony w 1898 r. w Budapeszcie. Tam też zaczął studiować elektrotechnikę. Gdy wybuchła I wojna światowa, przeniesiony został do szkoły oficerskiej, zaś w 1920 r. trafia do Berlina. Na tamtejszym uniwersytecie, rozpocząwszy studiowanie wymarzonej fizyki, poznał Maxa Plancka i Alberta Einsteina. Uzyskał tytuł doktora w 1926 r. Jego działaniom na polu nauki towarzyszył zmysł praktyczny – w 1926 r. opatentował cyklotron, cykliczny akcelerator cząstek obdarzonych ładunkiem elektrycznym. W 1933 r. ucieka z Niemiec i osiada na jakiś czas w Londynie. Podczas pracy naukowej w tamtejszym szpitalu odkrywa efekt rozdziału chemicznego izotopów (tzw. efekt Szilárda-Chalmersa). Patentuje także kolejne wynalazki będące efektem bombardowania jądra atomowego neutronami, określone jako „Polepszenia przy przemianie pierwiastków chemicznych”. A jest to np. bateria nuklearna, znana z dzisiejszych satelitów, oraz zarysy fuzji jądrowej (nie wprowadził w tym zakresie terminologii). We wnioskach opisał także reakcję łańcuchową przy przekroczeniu masy krytycznej – stanowiącej podstawę energii i broni jądrowej. Patent został mu przyznany w 1936 r. Szilárd był prawdziwym wizjonerem i prawdopodobnie jako pierwszy wpadł na pomysł skonstruowania bomby atomowej. Idea nuklearnej reakcji łańcuchowej dopadła go ponoć niespodziewanie, podczas oczekiwania na czerwone światło w Londynie, jako skutek poirytowania tym, że Ernest Rutherford określił jego pomysł czerpania energii z atomu jako wzięty z księżyca. W 1938 r. wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie zaczął pracę na Columbia University. W 1942 r. wraz z Enrico Fermim wywołał pierwszą reakcję łańcuchową w reaktorze, stwierdziwszy wcześniej, że najlepszym pierwiastkiem do dokonania tego eksperymentu będzie uran. Co ciekawe, obaj naukowcy byli współwłaścicielami patentu na reaktor. Szilárd był również pomysłodawcą napisanego przez Einsteina listu do prezydenta Roosevel-ta, w którym opisana została idea broni jądrowej oraz zachęta do rozwinięcia programu prowadzącego do jej skonstruowania. Paradoksalnie, w czasie wojny Szilárd zdawał się być coraz bardziej poirytowany tym, że wojsko zyskuje coraz większą kontrolę nad jego wynalazkami. W 1945 r., kiedy było już wiadome, że USA planują zrzucenie bomby na Japonię, naukowiec jawnie przeciwstawił się takiemu wykorzystaniu energii jądrowej. Resztę życia poświęcił biologii molekularnej oraz działaniom na rzecz promocji pokojowego wykorzystania energii atomowej oraz kontroli zbrojeń. Zmarł w 1964 r.

Share on FacebookTweet about this on TwitterGoogle+Print this page