Kadry dla energetyki jądrowej – potrzeby, szanse, ryzyka

Budowa i eksploatacja elektrowni jądrowej wiąże się ze znaczącym zapotrzebowaniem na wykwalifikowane kadry. Fakt ten można postrzegać zarówno jako wyzwanie – ze względu na konieczność odpowiedniego przygotowania, jak i szansę, gdyż oznacza to tworzenie stabilnych miejsc pracy w strategicznym sektorze gospodarki.

Wdrażanie energetyki jądrowej to dla kraju najpierw wiele lat przygotowań, a następnie wieloletnia budowa. Oba etapy wymagają odpowiednio wykształconych kadr. Dlatego już dziś polskie plany i inwestycje w atom dają pracę setkom osób, są wśród nich kadry dedykowanej spółki inwestora – Polskich Elektrowni Jądrowych, ale także osoby zatrudnione w wielu instytucjach, np. w Państwowej Agencji Atomistyki, w Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, a także w urzędach i w ministerstwach. Ich praca była niezbędna dla doprowadzenia inwestycji do obecnego etapu – uzyskania decyzji administracyjnych, w tym szczególnie pracochłonnej (zarówno po stronie inwestora, jak i urzędu) decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a także opracowania niezwykle obszernego wniosku o zezwolenie na budowę, przygotowania odpowiednich biznesplanów i mechanizmów finansowych oraz prowadzenia negocjacji z Komisją Europejską oraz dostawcami.

Nie tylko specjaliści jądrowi

 Już na tym etapie widoczny jest istotny element- choć w procesach i pracach biorą udział specjaliści o wykształceniu stricte „jądrowym” (np. absolwenci studiów na kierunku energetyka jądrowa, albo specjaliści w zakresie ochrony radiologicznej), to zdecydowane większość zaangażowanych osób posiada inne wykształcenie i doświadczenie z różnych branż energetyki lub szerzej rozumianej gospodarki, które z powodzeniem wykorzystują do nowych zadań. Są wśród nich inżynierowie rozmaitych branż, ale także prawnicy, specjaliści z zakresu administracji i polityki publicznej, finansów, ochrony środowiska, komunikacji społecznej, edukacji czy tłumacze. W wielu przypadkach ich zaangażowanie w program jądrowy wymagało – i nadal wymagać będzie – uzupełnienia wiedzy, zarówno w ramach szkoleń zawodowych, jak i  studiów podyplomowych. Należy jednak pamiętać, że zarówno obecnie, jak i w przyszłości, energetyka jądrowa będzie potrzebować głównie specjalistów spoza wąsko ukierunkowanych studiów „jądrowych” – nie tylko dlatego, że tych ostatnich jest na rynku stosunkowo niewielu.

Podobnie wygląda sytuacja w przypadku prac budowlanych i montażowych. W większości będą je wykonywać pracownicy bez wykształcenia stricte jądrowego, choć wielu z nich będzie musiało przejść dodatkowe specjalistyczne szkolenia, jak choćby w zakresie kultury bezpieczeństwa i jej wpływu na sposób prowadzenia prac. Trzeba jednak podkreślić, że zdecydowana większość czynności wykonywanych na placu budowy elektrowni jądrowej nie różni się istotnie od tych realizowanych przy budowie elektrowni konwencjonalnych czy zakładów przemysłowych. W obu przypadkach chodzi o wzniesienie odpowiednich obiektów z wykorzystaniem stali i konstrukcji żelbetowych oraz montaż urządzeń technologicznych – w dużej mierze podobnych do stosowanych w energetyce konwencjonalnej. W związku z tym potrzebni będą przede wszystkim specjaliści z branż: budowlanej, elektrycznej, mechanicznej i pokrewnych.

Pierwsza taka inwestycja

Tym, co odróżnia budowę pierwszej polskiej elektrowni jądrowej od większości inwestycji konwencjonalnych to jej skala – zarówno przestrzenna, jak i czasowa. W Choczewie, niemal jednocześnie, powstawać będą trzy bardzo duże bloki energetyczne. To pierwsza tak duża inwestycja w Polsce od przełomu lat 80. i 90. XX wieku (ostatnią była czteroblokowa wówczas Elektrownia Opole). Ponadto, zgodnie z harmonogramem, budowa zajmie 10 lat – obecnie trwają prace przygotowawcze, w 2028 roku ma zostać wylany pierwszy beton jądrowy, a zakończenie wszystkich prac budowlanych ma nastąpić do 2038 roku.

Wyzwanie kadrowe

Według szacunków Polskich Elektrowni Jądrowych, w szczytowym momencie budowy w Choczewie będzie pracować jednocześnie nawet ponad 10 tys. osób. Tymczasem plany realizacji dużych inwestycji nie ograniczają się tylko do elektrowni jądrowej, a trzeba tez pamiętać o projektach zagranicznych. Z drugiej strony budowa elektrowni jądrowej może oferować stabilność zatrudnienia, o którą trudno przy realizacjach wielu obiektów konwencjonalnej infrastruktury energetycznej i nie tylko, gdzie całość prac budowlanych realizowana jest w ciągu dwóch, trzech czy czterech lat.

Najdłuższym etapem – co najmniej 60-letnim – będzie eksploatacja elektrowni.  I mimo że zacznie się on za kilkanaście lat, tworzenie zespołu odpowiedzialnego za obsługę inwestycji musi rozpocząć się dużo wcześniej – zarówno w celu zapewnienia właściwego nadzoru nad jej realizacją, jak i prowadzenia kolejnych czynności rozruchowych. Tym samym elektrownia stanie się miejscem pracy dla kilku pokoleń specjalistów. Podobnie jak na wcześniejszych etapach – większość personelu będą stanowić przedstawicieli różnych zawodów typowych dla energetyki konwencjonalnej: technicy, inżynierowie branż mechanicznej, elektrycznej, automatycy, ale też personel administracyjny, prawny oraz strażacy zakładowej jednostki ratowniczej. Większość z nich będzie musiała uzupełnić kwalifikacje w celu prawidłowej realizacji swoich zadań w specyficznym środowisku elektrowni jądrowej (zwłaszcza w zakresie kultury bezpieczeństwa), jednak nie będzie to wymagało kierunkowego wykształcenia wyższego w dziedzinie „jądrowej”. Specjaliści tego typu będą również niezbędni, do bezpośredniego prowadzenia ruchu (personel pracujący w nastawni blokowej i sterujący reaktorem) oraz planowania eksploatacji i remontów najbardziej specjalistycznych urządzeń, a także nadzorowania bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej. Będą oni jednak stanowić mniejszość pracowników zakładu dającego, po pełnym uruchomieniu reaktorów, zatrudnienie dla ponad tysiąca osób.

W Polsce od wielu lat są kształceni odpowiedni specjaliści. Spora część z nich znalazła zatrudnienie już na etapach przygotowawczych, w różnych podmiotach i instytucjach działających w sektorze jądrowym. Z każdym rokiem dołączają kolejni absolwenci specjalistycznych kierunków kształcenia, prowadzonych przez wiodące polskie uczelnie techniczne. Jednocześnie specjaliści z innych branż już dziś korzystają z oferty umożliwiającej uzupełnienie wykształcenia, np. w postaci studiów podyplomowych. Należy jednak uwzględniać ryzyko odpływu kadr do projektów zagranicznych, gdzie już dziś występują problemy kadrowe. W  praktyce może się jednak okazać, że dostępność specjalistów „niejądrowych” będzie większym wyzwaniem, choćby w kontekście wciąż dość ograniczonej oferty średniego szkolnictwa technicznego.

Bezpieczeństwo przede wszystkim

Stworzenie odpowiedniego zaplecza kadrowego przez inwestora i przyszłego operatora elektrowni jądrowej ma kluczowe znaczenie dla zachowania bezpieczeństwa. Dlatego tak, jak wszystkie aspekty dotyczące bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, także to zagadnienie podlega nadzorowi Państwowej Agencji Atomistyki. Dlatego też prezes PAA, wydając zezwolenia na budowę, rozruch, a następnie eksploatację elektrowni jądrowych w Polsce, jest zobowiązany ocenić nie tylko kwestie techniczne inwestycji, ale również organizacyjne, w tym kadrowe. Aby otrzymać stosowne zezwolenia inwestor będzie musiał wykazać, że posiada pracowników mogących zapewnić pracę bezpieczną i zgodną z prawem. Organy dozoru jądrowego na całym świecie podchodzą do takich zagadnień bardzo restrykcyjnie i zdarzały się – choć rzadko – przypadki wstrzymywania zezwoleń z powodu niedostatecznie przygotowanych dla realizacji danego etapu kadr.

Ponadto specjaliści zatrudnieni przy przygotowaniu, budowie i eksploatacji elektrowni to ludzie, którzy korzystają z usług osób pracujących w innych sektorach gospodarki – od kierowców transportu publicznego, pracowników służby zdrowia, gastronomii, po nauczycieli w szkołach i wielu innych. Oznacza to powstanie setek nowych miejsc pracy. A w przypadku realizowania elektrowni w rejonie wygaszanej elektrowni węglowej – jak ma to być w przypadku drugiego polskiego zakładu – oddalenie ryzyka likwidacji takich miejsc pracy.

Realizacja wszystkich tych potrzeb stanowi istotne wyzwanie zarówno dla inwestora i innych pracodawców, jak i dla krajowego systemu oświaty. Jednocześnie jej powodzenie – wraz z uruchomieniem elektrowni – przyniesie kluczowy efekt, również w obszarze kadrowym: stworzy warunki do dalszego rozwoju polskiej gospodarki, zasilanej stabilną, przewidywalną i czystą energią. To właśnie ten rezultat będzie miał ostatecznie największe znaczenie dla rynku pracy.

Autor:

Tagi:

Udostępnij na :

Podobne